ထူၣ်စုုညါအတၢ်ကတိၤအကျိာ်
တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၠာစးၣ်ထ့ (မ) ခဲလၢၢ် စံးလၢ ‘‘ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဒ်သိးသိးကသ့ၣ်ညါလၢ အမ့ၢ်မတၤအဂီၢ်‚ လိၣ်ဘၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်လၢ ပှၤအဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်ကဘၣ်တၢ်မၤဖျါထီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကတိၤဒိအိၣ်၀ဲတခါ လၢ ‘‘တၢ်ဟူး တၢ်ဂဲၤ ကတိၤတၢ်သီၣ်ဒိၣ်န့ၢ် တၢ်စံးတၢ်ကတိၤ’’န့ၣ်လီၤႉ မါ^၀ၤတဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် အ၀ၤ^အမါလၢ အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး ဘၣ်တၢ်ခီဖျိ ဒိကနၣ်တၢ်ဆူ တၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ် စံး၀ဲတဲ၀ဲ ဒီးအဲၣ်ဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤႉ မိၢ်ပၢ်တဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပရၤအဖိတဖၣ် ခီဖျိအတၢ်အဲၣ်တၢ်ကဟုကယာ်လၢ အ၀ဲသ့ၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပှၤနဲၣ်လိတၢ်လိာ် ခိၣ်လိာ်ကွဲတဖၣ်‚ ပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်သးအိၣ်ဆူ ပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် ခီဖျိတၢ်ဘျၢလီၤဟ့ၣ်လီၤ တၢ်ဆၢကတီၢ်ဆူ အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒီးတၢ်အံၤလဲၤ အသးဆူညါဆူညါန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိး‚ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢ အလီၤဆီတကလုာ်‚ ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤ‚ လၢတၢ်လၢအမၤဘၣ်ဒိဆါတၢ်တဖၣ်‚ လၢတၢ်ဘၣ်ထွဲ တၢ်လၢ တၢ်ကစီၣ်အအၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ကစီၣ်လၢအသူၣ်လီၤသးလၢတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤကိးမံၤ‚ လၢစးက၀ၣ်‚ တၢ်အိၣ်၀ဲတမံၤ လၢအကါဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲပမ့ၢ်သးအိၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ပသး လၢပမ့ၢ်မတၤလၢ ယွၤအတၢ်ထံၣ်န့ၣ် အလီၢ်တအိၣ်လၢပကွၢ်တၢ်အဂုၤအဂၤ‚ အါန့ၢ်ဒံး ယွၤအတၢ်မၤလၢ ထူၣ်စုညါအလိၤန့ၣ်ဘၣ်ႉ…
ပိးလီတဖၣ်လၢတၢ်ဃူတၢ်ဖိး
ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဒုးတၢတဘျီပိၢ်ဖးထီၣ်လၢ ၁၉၁၄ နံၣ်‚ အဲကလံး ထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်နၢ်လၢ ပှၤပးကဲအီၤအါတဂၤ လၢအမ့ၢ်‚ စၢၣ်အဲးဒ၀ဲးကရၠာစး့ ရၠာစးၤလီၤတၢ်ကစီၣ်လၢ‚ ‘မ့ၣ်အူဒၢတဖၣ် ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢ ယူရၠာစးပၤဒီတဘ့ၣ် ပတထံၣ်ဘၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဒွဲၣ်ထီၣ်ကဒီးလၢ ပသးသမူ အကတီၢ်အံၤန့ၣ်ဘၣ်’ႉ ကရၠာစး့အတၢ်ကတိၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢအဘၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢခံကတၢၢ် ဖဲ ‘တၢ်ဒုးလၢအဒုးကတၢၢ်ကွံာ် တၢ်ဒုးခဲလၢာ်ကတၢၢ်ကွံာ်န့ၣ် ပှၤအကကွဲၢ် ၂၀ ဘၣ်တၢ်မၤသံကွံာ် (ပှၤအကကွဲၢ် ၁၀ လၢအမ့ၢ် ပှၤကမျၢၢ်) ဒီးပှၤ ၂၁ ကကွဲၢ် န့ၣ် ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲတၢ်ဒ်သိးအံၤ မ့ၢ်တဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပှဲၤသိးဒီးတၢ်ဒုးတၢတဘျီ ဘၣ်ဆၣ်‚ တၢ်အံၤ ဟဲအိၣ်ထီၣ်သးလၢ ပနီၢ်တဂၤအတၢ်အိၣ်မူအပူၤသ့၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ လၢပဟံၣ်ပဃီလၢ ပတၢ်မၤ အလီၢ်‚ လၢပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် မ့တမ့ၢ် လၢပခိၣ်ပဃၢၤ‚ ဘၣ်တၢ်ဘိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်‚ လၢအဘၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်လၢ ကဟဲကဲထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အါမံၤအကျါတမံၤလၢ ကစၢ်ယွၤကိးပှၤလၢ ပကကဲထီၣ်ပှၤလၢအမၤဃူမၤဖိးတၢ်လၢ အလီၤဆီ လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚…
တၢ်ဒုးလိာ်ယၤလိာ်သးဒီးသးသမူအပယိၤတဖၣ်
မ့ၢ်နဒုးလိာ်ယၤလိာ်နသးဒီးပယိၤ တဘျီဘျီဧါႉ နတၢ်စံးဆၢ မ့မ့ၢ် ‘နီတဘျီ’ န့ၣ် ပှၤကွဲးလံာ် ယူၢ်ကၠ့ဖံထၢၣ်စၢၣ် အတၢ်ဘၣ်သးတလီၤပလိာ်ဒီးနၤဘၣ်ႉ လၢလံာ်တဘ့ၣ်လၢ အ၀ဲ ကွဲးတ့ၢ်လၢ ‘‘တၢ်စူၢ်တၢ်အကတီၢ်ဖးယံာ်လၢတၢ်နဲၣ်ကျဲတမံၤဃီအပူၤ’’ န့ၣ် အ၀ဲ ကွဲးဖျါ ထီၣ်လၢ ‘‘ပယိၤတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်က့ၢ်ဂီၤတဖၣ်လၢ ပတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုး‚ တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုး အတၢ်သူၣ်ထီၣ်သးကိးမံၤလၢ အမၤဆါပှၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပှၤထူစံာ်ဖိတဂၤ‚ ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်လၢ ပယိၤလၢအလီၤကဟုကညီၢ်တဘိအံၤ‚ မ့ၢ်တၢ်လၢ အဒိၣ်န့ၢ် ပှၤလၢအသBတီၤတၢ်တဂၤ န့ၣ်လီၤ’’ႉ ဖံထၢၣ်စၢၣ် အဲၣ်ဒိးနဲၣ်ဖျါထီၣ် တၢ်မနုၤန့ၣ်လဲၣ်ႉ သးသမူအံၤ ပှဲၤ၀ဲဒီးပယိၤတဖၣ်‚ တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အမၤပျံၤမၤဖုးသးသမူ ခီဖျိတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ခ@‚ သတူၢ်ကလာ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၤမၢ်ကွံာ်‚ တၢ်လီၤတူာ်လီၤကာ်လၢ တၢ်ဆီဟံၣ် ဆီဃီ‚ ဖိလၢအလူၤဖဲအသးမၤဖဲအသးန့ၣ်လီၤႉ ‘‘ပယိၤတဖၣ်’’ အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢ အတကီၢ်ဒိၣ်သွါလၢ အလီၤပျံၤႉ ဒီးပ၀ဲတခီ ပဂံၢ်ပဘါတလၢ ဒ်သိးကဒုးဆၢက့ၤတၢ်အံၤထဲတဂၤဧိၤန့ၣ်ဘၣ်ႉ
ဘၣ်ဆၣ် တၢ်ဒုးတၢ်ယၤတဖၣ်အပူၤ‚ ပအိၣ်ဒီး ပှၤစဲၣ်နီၤတဂၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲတမ့ၢ် ပှၤစဲၣ်နီၤလၢ အဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်လၢတၢ်တဲမုာ်နၤတယုၢ်ဘၣ်ႉ မ့မ့ၢ်…
တၢ်ဆၢဂ့ၤဖဲတၢ်ဟးဖးလိာ်သး ဒီးတၢ်ကတိၤတူၢ်လိာ်မုာ်တၢ်
ဖဲယဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါ ဒ့ဘ့း သံသတူၢ်ကလာ်လၢ သးအတၢ်ဆါအကတီၢ်န့ၣ် ယတၢ်ထံၣ်လၢ သးသမူအဖီခိၣ်ဆီတလဲအသးခ@သဒံးန့ၣ်လီၤႉ ဒ့းပ် မ့ၢ် ပှၤနွံဂၤအကျါလွံၢ်ဂၤတဂၤ ဘၣ်ဆၣ်‚ အ၀ဲမ့ၢ် ပှၤအဆိကတၢၢ်လၢ အလဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်လၢပကျါ ဒီးန့ဆၢၣ်လၢ တၢ်တမုၢ်လၢ်လၢ တၢ်သံသဒၣ်ကွံာ်တၢ်အံၤ ဟ့ၣ်ထီၣ်ယၤ တၢ်ဆိကမိၣ်အါမးလၢ ယသးပူၤလီၤႉ တၢ်အံၤဖျါမၤသးဒ်သးအနံၣ်အလါ စးထီၣ်လူၤဖီၣ်န့ၢ် ပဟံၣ်ဖိဃီဖိအခါဆူညါ ဆူတၢ်ကပာ်ပနီၣ်အါထီၣ်တၢ်လၢတၢ်လီၤမၢ် မ့ၢ်တၢ်လၢအအါန့ၢ်ဒံး တၢ်ဒိးန့ၢ် တၢ် န့ၣ်လီၤႉ တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢအပာ်ပနီၣ်ထဲသိးလၢ တၢ်ဆၢဂ့ၤဖဲ တၢ်ဟးဖးလိာ်သး န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ထဲသိးဒီးဒ်တၢ်ကတိၤတူၢ်လိာ်မုာ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်အံၤ မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်အိၣ်မူ လဲၤတရၠာစးံးသး ဒီး တၢ်တအိၣ်နီတမံၤလၢ ပကဘၣ် ကမၢကမၣ်န့ၣ်ဘၣ်ႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ တၢ်သ့ၣ်ညါနီၣ်တၢ်အံၤန့ၣ် ဒုးကပီၤထီၣ်ပသးဒီး ပတၢ်သ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤႉ ကိးဆၢကတီၢ်ဒဲးန့ၣ် ပတၢ်အိၣ်မူအံၤ ဟ့ၣ်ထီၣ် တၢ် လၢ အကဆှီဒီးတၢ်အသီလၢအကါဒိၣ် ဒီး တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်တဖၣ်လၢ အဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ပျဲန့ၣ်လီၤႉ ဒီးတၢ်အံၤ ပာ်လီၤတၢ်အလုၢ်အပရၤအသီဖးဒိၣ်တမံၤလၢ အမ့ၢ်၀ဲတီ၀ဲ‚ ဒ်သိး ပကပာ်ဖှိၣ်လိာ်ဘၣ်က့ၤသး‚ ဖဲတၢ်ကစံးတၢ်ဆၢဂ့ၤ ဖဲတၢ်ဟးဖးလိာ်သး…
အ၀ဲအတၢ်သံန့ၣ် ဟဲစိာ်တၢ်မူ
ဖဲအမၤတၢ်လၢပှၤပိာ်ခွါအဃိာ်လၢ အဲြဖံၤကၤကလံၤထံး‚ ဃိာ်လၢအနးကတၢၢ်အခါန့ၣ်‚ ကၠိၣ်အဲနၣ်ဖလဲဒၢၣ်သီမၢးစ် အုၣ်အသးလၢ ကစၢ်ခရၠာစးံာ်အစိကမီၤလၢ ကဆီတလဲ သူၣ်သးတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ လၢ ဖံးလံးယါစံၣ် အလံာ် ရၠညငျ့ငညါ ွမၠခန အပူၤန့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် အ၀ဲအတၢ်လဲၤခီဖျိန့ၣ်လီၤႉ ‘‘ကၠိၣ်အဲနၣ်စးထီၣ် လဲၤအိၣ်သကိးပှၤဃိာ်ဖိတဖၣ်ကိးနံၤ‚ လဲၤစိာ်န့ၢ် တၢ်သးခုကစီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ယိယိဖိလၢ အမ့ၢ်တၢ်ပျၢ်တၢ်ကမၣ်ဒီး တၢ်ဘၣ်လိာ် ဖိးဒ့လိာ်က့ၤန့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲဒိးန့ၢ်ပှၤဃိာ်ဖိတဖၣ် အတၢ်နာ်န့ၢ်အီၤဒီး အ၀ဲသ့ၣ်တဲဖျါထီၣ် တၢ်တူၢ်ဘၣ် တၢ်မၤနၢၤမၤပ့ၤလၢ အ၀ဲသ့ၣ်လၢဖိသၣ်ကတီၢ်ဒီး တဲဖျါထီၣ်ဘၣ်က့ၤ အ၀ဲသ့ၣ်လၢ တၢ်ကဆၢတဲာ်တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤႉ တချုးနံၣ်လၢအ၀ဲစးထီၣ် တၢ်လဲၤအိၣ်သကိးဃိာ်အံၤ အိၣ်ဒီးတၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါလၢ တၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးအိၣ်၀ဲ ၂၇၉ ခါ လၢ ပှၤဃိာ်ဖိကဒဲကဒဲဒီး ပှၤခိးတၢ်ဖိတဖၣ်လီၤႉ ဖဲအ၀ဲလဲၤအိၣ်သကိး၀ံၤ ဒီး ခံတနံၣ်‚ တၢ်ဂ့ၢ်ဒ်သိးအံၤ အိၣ်ထီၣ်ထဲဒၣ် ၂ ဘျီဧိၤန့ၣ်လီၤ’’
ပှၤတၢ်မၢဖိစီၤပီလူးကွဲးဖျါထီၣ်လၢ‚ ‘‘ပှၤတဂၤဂၤ မ့ၢ်အိၣ်လၢခရၠာစးံာ်အပူၤဒီးမ့ၢ်အမ့ၢ် တၢ်တ့အသီလီၤႉ တၢ်လီၢ်လံၤတဖၣ် လဲၤပူၤကွံာ်၀ဲ‚ ကွၢ်ကွၢ် တၢ်ခဲလၢာ်ကဲလၢအသီလံ’’ (၂ ကရၠာစးံၣ် ၅း၁၇) ႉ…
တၢ်ကယၢကယဲအလွဲၢ်အကလုာ်ကလုာ်တမံၤ
လၢနံၣ်လၢအဆံတဖၣ်အဆံ‚ ၀့ၢ်လိဒိၣ်မ့ၢ်၀့ၢ်တ၀့ၢ်လၢ အဖှိၣ်ထီၣ်သး ဒီးကလုာ်တဖၣ် လၢ အဟဲလၢထံကီၢ်အါဘ့ၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲ ၁၉၃၃ နံၣ်‚ ပှၤကွဲးလံာ်တၢ်ကစီၣ် ကလ့ရၠာစးီဘၢး ကွဲးတၢ်ဂ့ၢ်လၢ ကီၢ်အဲကလံး အ၀့ၢ်ခိၣ်ဖးဒိၣ်‚ ဒ် ‘‘တၢ်ကယၢကယဲ‚ ပှၤကညီအကလုာ်ကလုာ်ဒီး တၢ်ကတိၤအကျိာ်လီၤဆီတဖၣ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်အဂ့ၤကတၢၢ် လၢ ၀့ၢ်လိဒိၣ်အပူၤ’ န့ၣ်လီၤႉ တၢ် ‘ကယၢကယဲအလွဲၢ် အကလုာ်ကလုာ်အံၤ‚ မ့ၢ်ဒံး တၢ်အုၣ်သးလၢ တနံၤအံၤဒၣ်လဲာ်အပူၤ လၢဘၣ်တၢ်ကျဲၣ်ကျီတၢ်ဒီး တၢ်နၢတၢ်နွါ‚ တၢ်ကလုၢ်အသီၣ်ဒီး တၢ်ထံၣ်လၢကမျၢၢ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဖျၢၣ်တဖျၢၣ်အသိးန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဃံ တၢ်လၤလၢ တၢ်အိၣ်သးလၢ အလီၤဆီအံၤ မ့ၢ်တၢ်ပတီၢ်တတီၤလၢ တၢ်သးလီၤ ကတုၤအတၢ်မိၤန့ၢ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ချၢ ၀့ၢ်ဖးဒိၣ်အကျါတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဒီးဒ်၀့ၢ်တဖျၢၣ်ဂ့ၤတဖျၢၣ်ဂ့ၤလၢ အအိၣ်ပှဲၤဒီး ပှၤကူပှၤကညီၤအသိး‚ ၀့ၢ်လိဒိၣ် စ့ၢ်ကီး တမ့ၢ်၀့ၢ်လၢ အတအိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီန့ၣ်ဘၣ်ႉ တၢ်ဆီတလဲဟဲစိာ် တၢ်တၤတၢ် သ့ၣ်တဖၣ်အါမးလီၤႉ တၢ်ဆဲးတၢ်လၤတဖၣ် တဘျီဘျီ ကဲထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်န့ၣ်လီၤႉ ဒီးတၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တမံၤလၢ ၀့ၢ်လၢအဘၣ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်အီၤလၢ ပှၤကညီအစုလၢ…
လိၣ်ဘၣ်အ၀ဲအတၢ်ဆှၢတၢ်တွၤ
တံတံၢ်စဲးကံၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤလၢအနၢမုာ်ဒီး စကီလၣ်ခဲနဲးဘ့လံၣ် အါန့ၢ်ဒံး တံၤသကိးတဂၤ‚ အ၀ဲမ့ၢ် ပှၤဆှၢတၢ်တွၤတၢ်တဂၤလၢ စကီလၣ်ခဲနဲး နာ်န့ၢ်အီၤလၢ အတၢ်လဲၤ ဟးကသုၣ်လၢ ဆၣ်ဟၣ်ရၠာစးး မဲးမုၢ်ခိၣ်ဒီး က့ှူၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ခီဖျိ တၢ်ပိာ်ထီၣ် တံတံၢ် စဲးကံၢ်အခံန့ၣ် ဘ့လံၣ် စံးလၢအ၀ဲဒီးအက့ှူၢ်ဖိတဖၣ်‚ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်နာ်န့ၢ်ဘၣ် ဖါတံၢ် အံၤ လၢလၢပှဲၤပှဲၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်အကံၢ်အစီလၢ အဟဲအိၣ်ထီၣ်တခီ အ၀ဲသ့ၣ် ပာ်ဂၢၢ် ပာ်ကျၢၤတၢ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ ‘‘ပတသ့ၣ်ညါ ကျဲလၢပကဘၣ်လဲၤ၀ဲဒီး ပမ့ၢ်ဟးကမၣ်ကျဲ အဃိ‚ ပသံကွံာ်သ့ကိးဂၤဒဲးလီၤႉ လၢတၢ်အံၤအဃိ‚ ပပာ်ထီၣ်ပတၢ်နာ်န့ၢ် နတၢ်ကဲခိၣ်ကဲနၢ်လၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့လီၤ’’ႉ
လၢတၢ်အကတီၢ်တတီၤလၢ တၢ်သူၣ်လီၤဘှံးသးလီၤဘှံးဖးဒိၣ်န့ၣ် စီၤဒၤ၀ံး လဲၤတလၢကွံာ်၀ဲ ပှၤကူပှၤကညီအတၢ်ဆှၢတၢ်တွၤဒီး ဃုထံၣ်တၢ်နဲၣ်ကျဲလၢ အဟဲလၢကစၢ်ယွၤလၢအ၀ဲမၤ၀ဲအတၢ်မၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲထါစံးထီၣ်ပ့တၢၤ ၆၁း၂ အပူၤ ပဖးဘၣ်လၢ ‘တုၤယသးဘၣ်တၢ်လုၣ်ဘၢအီၤဒီး‚ ယကိးထီၣ်နၤလၢ ဟီၣ်ခိၣ်အကတၢၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤႉ ဆှၢယၤဆူလၢၢ်လၢ အထီန့ၢ်ယၤအအိၣ်န့ၣ်တက့ၢ်’ႉ အ၀ဲဆၢမုၢ်လၢ် တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဒီး တၢ်မၤမုာ်ထီၣ် တၢ်လၢကစၢ်ယွၤအတၢ်အိၣ်ဒီးအီၤဒီး အတၢ်ဆှၢတၢ်တွၤအီၤ သီသံၣ်…
ကမျၢၢ်ဒီတဖုအတၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်
လၢအလံာ်လၢ ‘ှ ူနျအူနျျ Fၠငအ့’ အပူၤ‚ ထူဂ့ၢ်ယွၤကျိၤအပှၤကူၣ်သ့ရၠာစး့းခၠၢးမူ ကတိၤ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအကါဒိၣ်လၢ အမ့ၢ်တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်မၤလိလၢ အပူၤကွံာ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲ ဒိးသန့ၤက့ၤ ပှၤကူၣ်သ့လၢတၢ်ရၠာစး့လိာ်မုာ်လိာ်ရၠာစးီဘၢးဘဲလၣ် အတၢ်ကတိၤလၢ အမ့ၢ် ‘ထံကီၢ်လၢအဂံၢ်ဆူၣ်အဘါဆူၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ထံကီၢ်လၢအအိၣ်’ဒီး ‘တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်လၢ ကမျၢၢ်ဒီတဖု’ န့ၣ်လီၤႉ ဘဲလၣ် ထုးထီထီၣ် တၢ်သိၣ်တၢ်ဘျၢအံၤ ဆူဘၢၣ်က၀ီၤ ဒ်အမ့ၢ်ဟံၣ်ဒူၣ်ဃီထၢတဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤႉ တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အပတီၢ်တမံၤ လၢ အကါဒိၣ်လၢတၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအပူၤန့ၣ်လီၤႉ
လံာ်စီဆှံသိၣ်လိစ့ၢ်ကီး တၢ်သ့ပာ်လုၢ်ပာ်ပရၤတၢ်လၢ ကမျၢၢ်တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်တၢ်လီၤႉ ပှၤအံၣ်စရၠာစး့လးတဖၣ် ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤ ဘူၣ်လဲၤကပာ် ဒ်သိးကဒုးသ့ၣ်နီၣ် အ၀ဲသ့ၣ်လၢ တၢ်လၢယွၤမၤထူၣ်ဖျဲး အ၀ဲသ့ၣ်လၢ တၢ်ကဲကုၢ်ကဲပှၤလၢ ကီၢ်အဲၤကူပတူး (ကွၢ် ၂ မိၤ ၁၂း၁-၃၀) န့ၣ်လီၤႉ တုၤလၢတနံၤအံၤဒၣ်လဲာ်‚ ပှၤယူဒၤဖိလၢအအိၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် က့ၤကဒါက့ၤဒီးမၤသကိး ကမျၢၢ်တၢ်သ့ၣ်နီၣ်လၢ တၢ်ကိၢ်ခါကိးဘျီဒဲးန့ၣ်လီၤႉ
ဒ်န့ၣ်အသိး‚ ဘူၣ်လဲၤကပာ်မ့ၢ်တၢ်လၢအအိၣ်ဒီးအခီပညီ လၢပှၤလၢအပိာ် ခရၠာစးံာ်အခံ တဖၣ်‚ မ့ၢ်လၢဘူၣ်လဲၤကပာ်အံၤ‚ ထီဘိနဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်မၤလၢ မ့း့ှှံအၤ ပှၤအုၣ်ခီၣ်တၢ်…
တၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်သး၀ံၣ်
မ့ၢ်တၢ်မနုၤလိၣ်၀ဲလၢ တၢ်ပၢၢ်ဆၢ ကစးထီၣ်၀ဲန့ၣ်လဲၣ်ႉ ကျိဧါႉ မ့ၣ်ပိၢ်ဧါႉပှၤပူထီၣ်တၢ် တဖုဧါႉ ဖဲ ၁၉၈၀ နံၣ်လီၢ်ခံ လၢ ဟဲးစ်တီနံယၣ် န့ၣ် စးထီၣ်၀ဲလၢ တၢ်သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢ န့ၣ်လီၤႉ ဖဲပှၤဂီၢ်မုၢ်ဘၣ်အိၣ်လၢ စိၣ်ဘံၣ်ယဲးအတၢ်၀ံဃၢတၢ်မၤ လၢနံၣ်လၢအဆံဖၣ် အဆံ၀ံၤ အလီၢ်ခံ‚ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဟဲအိၣ်ထီၣ်တခါ လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်သး၀ံၣ် တပတီၢ် ဘၣ်တပတီၢ် လၢတၢ်အဲၣ်ထံကီၢ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်သး၀ံၣ်တဖၣ်‚ အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ် ‘တၢ်ပၢၢ်ဆၢ တၢ်သး၀ံၣ်လၢ အကဲထီၣ်နီၣ်၀ံာ်ခံလၢ တၢ်သူၣ်ထီၣ် ဟဲးစ်ထီနံယါအထံကီၢ် တၢ်သဘ@ ဖဲ ၁၉၉၁ န့ၣ်လီၤႉ
၀ဲးဘ်စဲးတခါ ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအံၤ ဒ်အမ့ၢ် ‘‘တၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်လၢ အတအိၣ်ဒီး တၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးလၢ အကွံာ်ဖျိးကွံာ်တၢ်မၤအၢမၤနးအတၢ်မၤ’’ န့ၣ်လီၤႉ ‘‘တၢ်သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢတၢ်‚ ကဲထီၣ်တၢ်သဟီၣ်လၢ အကါဒိၣ်လၢ အမၤကဲထီၣ်တၢ်တမံၤ ဃီလၢ ပှၤဟဲးစ်ထီနံယါဖိတဖၣ်အဂီၢ်‚ ဖဲအ၀ဲသ့ၣ် ဘၣ်တူၢ် တၢ်ပၢတၢ်ြပးအအၢအသီ လၢ စိၣ်ဘံၣ်ယဲးအဖီလာ် အနံၣ် (၅၀) န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်သံကျံကဲထီၣ်တၢ်လၢ အကါဒိၣ်လၢကမၤစၢၤပှၤ…
တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢအလီၤကမၢကမၣ်
ခိၣ်နၢ်လၢ အနဲၣ်ပ၀ဲပှၤခီလ့ၣ်ကၠိက့ှူၢ်ဖိလၢ တၢ်သူၣ်၀ံၣ်သးဆၢအံၤ‚ ကွၢ်ထွဲစ့ၢ်ကီး ပှၤလၢ တၢ်ဒ့တနၢ်တဘျီဃီ‚ လၢတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အပူၤ မၤဘၣ်လိာ်ဘၣ်စး မူဒါတဖၣ် အံၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲမူးသးခုတခါ၀ံၤ‚ လီၤလီၤဆီဆီ‚ ဖျါလၢအလီၤဘှံးလီၤတီၤ‚ လၢတၢ်အံၤအဃိ‚ ယသံကွၢ်အီၤလၢ မ့ၢ်အိၣ်၀ဲဘၣ်လိာ်ဘၣ်စး ကစီဒီဧါလီၤႉ အ၀ဲစံးဆၢက့ၤယၤလၢ‚ ‘ယတမၤတၢ်ဒ်သိးအံၤ လၢခါလၢအပူၤကွံာ်နီတဘျီဘၣ်’ႉ ၀ံၤအ၀ဲဆှဲဖျါလၢ တနၢ်တဖျၢၣ်အံၤ‚ အကလုၢ်သီၣ်တလိၤအဃိ‚ ယဘၣ်ဒ့အီၤလၢ ‘ခံ’ (ကီး) လီၤဆီ ခံကလုာ် - ယစုထွဲဘၣ်ဒ့ ခံတကလုာ်ဒီး ယစုစ့ၣ်ဘၣ်ဒ့၀ဲ အဂၤတကလုာ်လၢ မူးသးဖှံ ဒီတကတီၢ်ညါလီၤ’’ႉ ယကမၢကမၣ်ဘၣ်လၢ အ၀ဲအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢ တၢ်ဒ့တၢ်ဒီး ကမၢကမၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီး‚ ကစၢ်ယွၤလၢ အတ့လီၤပှၤကူပှၤကညီတဖၣ်‚ ဒ်သိးကမၤကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ် တၢ်ဒ်သိး အံၤန့ၣ်လီၤႉ
စီၤပၤစီၤဒၤ၀ံး ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်လၢအဒိၣ်န့ၢ် တၢ်အံၤဒၣ်လဲာ်တကလုာ်လၢ အကမၢကမၣ်ဘၣ်တၢ်‚ ဖဲအကွဲး၀ဲလၢ ‘‘တၢ်တ့လီၤယၤ အိၣ်ဒီးပျံၤတၢ်အလီၢ်‚ ဒီးကမၢကမၣ်တၢ်အလီၢ်လီၤႉ မၤသးဒ်န့ၣ်ဒီး ယကစံးထီၣ်ပ့တၢၤနၤလီၤႉ နတၢ်မၤတဖၣ် လီၤလး၀ဲန့ၣ် ယသ့ၣ်ညါသပှၢ်ပှၢ်လီၤ (စံး ၁၃၉း၁၄)…